Przejdź do menu Wybór języka

Inicjatywa FUTUR/E/MOTION

Cztery lata temu w ramach Grupy ČEZ powstała nowa inicjatywa strategiczna, skoncentrowana na rozwoju innowacyjnych tematów i technologii. Inicjatywa ta stanowiła reakcję spółki ČEZ na trendy w energetyce i technologiach powiązanych, które mogą na przyszłość stwarzać okazję do rozwoju, ale także stanowić zagrożenie, co związane jest z długim okresem użytkowania aktywów w energetyce. Śledzenie trendów wobec tego staje się dla energetyków koniecznością. U podłoża tych zmian leży z reguły kilka wspólnych czynników – ochrona środowiska i klimatu, ograniczanie energochłonności, podnoszenie samowystarczalności energetycznej poprzez wykorzystywanie lokalnych źródeł energii oraz rozwój i związaną z nim integrację technologii IT.

Inicjatywa strategiczna FUTUR/E/MOTION jest traktowana jako elastyczny instrument rozwoju nowych trendów i technologii o różnym stopniu intensywności. Celem nie są technologie same w sobie, ale przede wszystkim ich praktyczne wykorzystanie przy tworzeniu długotrwałych wartości. Inicjatywa powinna spełniać funkcję inkubatora, kiedy po początkowej identyfikacji i analizie następuje dalsze opracowanie tematu w formie projektów pilotażowych, po czym można go przekazać do standardowego zarządzania liniowego. Zastosowane podejście odzwierciedla proces stopniowego włączania nowych technologii i trendów w naszą codzienność.

Na początku tej inicjatywy sformułowano jej treść w formie następujących filarów, które wzajemnie się przenikają:

W przyszłości mogą pojawić się także nowe tematy.

Badania i rozwój

Badania i rozwój stanowią logiczną podstawę wprowadzania innowacji w Grupie ČEZ. Ich specyfika polega na tym, iż są powiązane nie tylko z innymi elementami FUTUR/E/MOTION, ale także z dziedziną energetyki jądrowej i tradycyjnej, źródłami odnawialnymi lub z ciepłownictwem. Przedmiotem naszego zainteresowania są rozwój i badania stosowane i przemysłowe, nie angażujemy się natomiast w badania podstawowe. Badania w ČEZ są podzielone na osiem obszarów tematycznych pokrywających cały obszar energetyki, do priorytetów należą na przykład energetyka jądrowa, podnoszenie skuteczności źródeł lub akumulacja energii.

Jeżeli chodzi o atom, uwidoczniają się pierwsze wymierne korzyści wynikające z członkostwa w międzynarodowym stowarzyszeniu ds. realizacji badań wspólnych operatorów elektrowni Electric Power Research Institute (EPRI), zrzeszającym 450 organizacji z 40 krajów świata. W ramach EPRI Grupa ČEZ udziela się na wszystkich obszarach dotyczących technologii jądrowych, które są ważne dla optymalizacji eksploatacji posiadanych elektrowni jądrowych, takich jak degradacja materiałów, niezawodność urządzeń i paliwa jądrowego, próby nieniszczące, bezpieczeństwo, odpady radioaktywne, ale także nowe technologie jądrowe. Innymi znaczącymi obszarami są badania zachowania kluczowych materiałów i połączeń (np. połączenia spawane niejednorodne) lub bezpieczeństwa (np. problematyka awarii przekraczających założenia projektowe, która po wydarzeniach w Fukushimie stanowi wysoce aktualny temat).

W części poświęconej energetyce konwencjonalnej sfinalizowano badania dotyczące możliwości ograniczania wilgotności w paliwie węglowym – jeden z możliwych sposobów na podwyższenie skuteczności tradycyjnych bloków produkcyjnych. Równocześnie kontynuowane są projekty, których celem jest ograniczanie emisji poprzez lepsze poznanie procesu spalania (i pola temperaturowego) oraz możliwości jego sterowania – pilotażowo na kotle fluidalnym w Poříčí i na kotle granulacyjnym w Tisovej.

Także źródła odnawialne nie pozostają na uboczu głównego nurtu zainteresowania. Przy współpracy z Politechniką Brneńską odbywa się rozwój tzw. turbiny wirowej, którą można by wykorzystać na ciekach wodnych o małym pochyleniu podłużnym. W celu zwiększenia intensywności wykorzystania biomasy realizowano projekt automatycznej próbobierni biomasy w elektrowni Hodonín.

Ważny obszar aktywności stanowi także wsparcie w postaci badań przy wprowadzaniu Smart Grids – inteligentnych sieci w ramach projektu „Smart Region Vrchlabí“. Do projektów tej kategorii należy poszukiwanie rozwiązań w zakresie automatycznych elementów sieci lub tworzenie dynamicznych modeli zachowania sieci dystrybucyjnej przy współpracy z Wyższą Szkołą Górniczą – Uniwersytetem Technicznym Ostrawa.

Duże znaczenie przywiązuje się także do badań technologii akumulacji energii. W przyszłości będą one potrzebne w coraz większym stopniu w związku ze zwiększaniem trudno sterowalnej produkcji z niektórych rodzajów źródeł odnawialnych, jak również w wyniku rozpowszechniania się zdecentralizowanych źródeł produkcyjnych. Opracowano podstawowe studium stanu przygotowania technologii akumulacji energii do praktycznego wykorzystania w energetyce i sfinalizowano prace nad przygotowaniem instalacji pilotażowej w sieci dystrybucyjnej.

Kogeneracja

Mała kogeneracja stanowi przykład projektu, który od pierwotnego pomysłu przebył całą drogę aż do zastosowania komercyjnego w zarządzaniu liniowym. Zadaniem instalacji małej kogeneracji jest skojarzona produkcja energii elektrycznej i ciepła przebiegająca lokalnie, poza siecią szkieletową dużych źródeł produkcyjnych. Budowę i eksploatację jednostek kogeneracyjnych zapewnia spółka ČEZ Energo, która obecnie posiada w szesnastu miejscach Republiki Czeskiej 45 jednostek o całkowitej mocy zainstalowanej 12 MW. Długotrwałym celem spółki jest eksploatowanie do 2020 r. jednostek kogeneracyjnych o całkowitej mocy zainstalowanej 200 MW.

Smart Grids

Celem programu „Smart Grids“, czyli „inteligentnych sieci“, jest weryfikowanie i stopniowe wprowadzanie do sieci dystrybucyjnej nowych technologii, które pozwolą na niezawodne i efektywne zarządzanie siecią także w nowych warunkach, w szczególności w świetle rozwoju zdecentralizowanej produkcji. Grupa ČEZ w dziedzinie Smart Grids realizuje dwa projekty pilotażowe: „Smart Region Vrchlabí“ oraz projekt inteligentnych liczników energii elektrycznej „AMM“.

Podstawowe zasady produkcji i rozprowadzania energii elektrycznej odkryto w XIX wieku, od tego czasu tylko udoskonalamy stosowane technologie. Energia elektryczna stopniowo stała się oczywistym elementem naszego życia. Nowoczesne urządzenia, którymi zapełnia się nasz świat, bez niej nie mogą funkcjonować. Klienci w krajach rozwiniętych są przyzwyczajeni do tego, że energia elektryczna jest dostępna, nie dbając o to, jak powstaje, ani w jaki sposób dociera do gniazdka elektrycznego. Liczba obywateli rośnie, podnosi się komfort naszego życia. Nowe źródła paliw, sposoby produkcji i przetwarzania energii w celu zaspokojenia naszych wymagań na razie nie zostały odkryte lub opracowane a równocześnie stopniowo zmniejsza się dostępność obecnie istniejących zasobów. Rośnie nasze uzależnienie od ograniczonych zasobów paliw kopalnianych, które dzisiaj potrafimy „tylko“ masywnie przetwarzać na ciepło a ciepło ewentualnie na energię elektryczną.

Powstaje presja na poszerzanie zakresu wykorzystania takich sposobów produkcji lub przetwarzania energii, które w mniejszym stopniu obciążają naszą planetę – uwagę poświęca się na przykład produkcji elektrycznej ze słońca i wiatru lub „transportowi“ ciepła przy pomocy pomp ciepła.

Rozpoczyna się nowa era, wymagająca wprowadzania nowoczesnych technologii nie tylko w celu utrzymania stopy życiowej, ale głównie po to, aby zachowywać się bardziej efektywnie i niepotrzebnie nie obciążać swoim postępowaniem środowiska.

Celem projektu pilotażowego „Smart Region Vrchlabí“ jest weryfikacja funkcjonalności koncepcji inteligentnych sieci – partycypacji on-line wszystkich uczestników podłączonych do sieci bez negatywnego wpływu na ich komfort, aktywnego zarządzania źródłami i zużyciem, integracji kogeneracji lokalnej i źródeł odnawialnych, które są trudne w sterowaniu.

„Smart Region“ stał się częścią największego europejskiego projektu demonstracyjnego „Grid4EU“, współfinansowanego przez Unię Europejską, w czele którego stoi sześć przodujących spółek dystrybucyjnych Europy – Enel, EdF, Iberdrola, RWE, Vattenfall i Grupa ČEZ. To wielka okazja do wypróbowania wielu nowoczesnych technologii w praktyce i równocześnie do pozyskania dostępu do knowhow i doświadczenia zagranicznych partnerów.

Smart Grids

Koncept Smart Grids Koncept Smart Grids

Inteligentne liczniki energii (Smart Meters)

Futurystyczna wizja, iż pewnego dnia w zapewnieniu funkcjonowania naszych gospodarstw domowych będą pomagały komputery, nie jest kwestią aż tak dalekiej przyszłości, jak mogłoby się wydawać. Nie tylko śledzenie zużycia energii w gospodarstwach domowych on-line, ewaluacja historii zużycia, ale także zarządzanie eksploatacją urządzeń AGD przy pomocy bezprzewodowego modułu i wiele innych opcji – to wszystko możliwości, które stwarza nowoczesny inteligentny licznik energii elektrycznej.

W ramach projektu pilotażowego „WPP AMM“ w drugiej połowie 2011 r. w inteligentne liczniki energii elektrycznej zaopatrzono ponad 30 tysięcy gospodarstw domowych w trzech czeskich regionach – w Vrchlabí, w okolicach Jeřmanic i Pardubic. Grupa ČEZ szczegółowo bada technologię w rzeczywistych warunkach Republiki Czeskiej w celu oszacowania potencjalnych konsekwencji wymogu Unii Europejskiej, aby do 2020 r. zainstalować takie liczniki w większości gospodarstw domowych.

Smart meter

Unia Europejska dąży do tego, aby użytkownik mógł lepiej śledzić swe zużycie i reagować na nie w adekwatny sposób. Obecnie stosowane liczniki energii elektrycznej rejestrują wyłącznie zużycie, które jest fakturowane raz w roku po przeprowadzeniu odczytu. Po zainstalowaniu nowego licznika klient będzie mógł śledzić, ile energii zużył w jakim czasie, i wykorzystać tę informację optymalizacji zużycia w przyszłości. System umożliwi podmiotom prowadzącym obrót energią elektryczną wprowadzenie nowych taryf, które będą motywowały klienta do ograniczenia zużycia w godzinach, w których cena energii jest wyższa – na przykład do niewłączania pralki lub zmywarki w godzinach szczytu. Grupa ČEZ bada, czy klienci są gotowi do reagowania na nowe możliwości także ponad ramy obecnych stawek bazujących na dwóch taryfach i czy inwestycja w inteligentne liczniki energii elektrycznej byłaby zrównoważona korzyściami i oszczędnościami dla poszczególnych uczestników rynku.

Elektromobilność

Do najważniejszych projektów inwestycyjnych Grupy ČEZ w dziedzinie rozwoju technologii ochrony środowiska należy bez wątpienia „Elektromobilność“. Grupa ČEZ zajmuje się tematem samochodów elektrycznych od kilku lat – w 2008 r. rozpoczęła przygotowania projektu pilotażowego w czasie, kiedy wiele wskazywało na to, iż rozwój energii elektrycznej do celów napędzania pojazdów drogowych będzie jednym ze znaczących trendów przyszłych lat i dziesięcioleci. Rozwój technologiczny, ograniczanie kosztów i nacisk na zmniejszanie obciążeń środowiska to główne powody, dla których samochody elektryczne – aczkolwiek nadal w powijakach – przez wszystkich znaczących graczy traktowane są poważnie.

Dla energetyków stanowią one zarówno okazję, jak i potencjalne zagrożenie. Są napędzane energią elektryczną, którą firmy energetyczne produkują, dystrybuują i sprzedają klientom końcowym, a więc logicznie rzecz biorąc mogą one stanowić kolejny sposób jej wykorzystania. Równocześnie jednak dla energetyki ważne jest to, w jaki sposób pojazdy będą doładowywane, ponieważ przy większej liczbie samochodów może stanowić to wyraźne obciążenie dla sieci dystrybucyjnej i przy niekontrolowanej ekspansji mogłoby stać się źródłem problemów.

Z tego punktu widzenia „Elektromobilność“ stanowi typowy przykład projektu rozwojowego, którego charakter w najbliższych latach będzie niekomercyjny i w którym dopiero na etapie pilotażowym nastąpi weryfikacja niektórych założeń lub pozyskanie doświadczeń i będzie możliwe podejmowanie decyzji w sprawie odpowiedniej formy długofalowego rozwiązania technologicznego.

Dlatego Grupa ČEZ postanowiła przetestować koncepcję w formie projektu pilotażowego, którego celem jest zweryfikowanie kluczowej hipotezy, testowanie technologii i nawiązanie współpracy z dalszymi partnerami w tej nowej dziedzinie. Grupa ČEZ upatruje swej roli w branży samochodów elektrycznych jako podmiotu świadczącego usługi – operatora sieci stacji doładowywania dla samochodów elektrycznych.

Projekt pilotażowy rozpoczął się w 2010 r. i jego realizacja potrwa do 2013 r., kiedy zostanie przeprowadzona ewaluacja i podjęte decyzje w sprawie dalszych działań. W 2011 r. realizacja weszła w kluczowy etap, kiedy to po zakończeniu przetargu publicznego na dostawcę technologii rozpoczęto instalację publicznych stacji doładowywania. Pod koniec 2011 r. zainstalowano siedem publicznych stacji doładowywania działających w trybie doładowywania normalnego (prądem zmiennym), które zaczęły przynosić pierwsze dane i doświadczenia. Kolejne dziesiątki stacji są przygotowane do instalacji w ciągu 2012 r. Pojawią się także u tzw. partnerów infrastrukturalnych Grupy ČEZ, czyli na miejscach z większą koncentracją ludzi, a więc także z wyższym prawdopodobieństwem ich wykorzystania. Instalację rozpoczęto w Pradze i okolicach, jednak projekt przewiduje stopniowe pokrycie całej Republiki Czeskiej. W ramach projektu zaplanowano także instalowanie stacji ultraszybkiego doładowywania (prądem stałym), które skracają czas doładowania akumulatora samochodu osobowego do dziesiątek minut, stawiają jednak o wiele większe wymagania pod względem mocy łącza.

Stacje doładowywania Grupy ČEZ należą do najbardziej zaawansowanych technologicznie w swej dziedzinie, łącząc bezpieczeństwo i moc z praktycznością elementów i intuicyjną obsługą. Aby móc korzystać z doładowywania, trzeba stać się klientem ČEZ w ramach programu „Elektromobilność“. Za symboliczną opłatą ryczałtową można korzystać z doładowywania w ramach projektu pilotażowego bez ograniczeń.

Wraz z instalacją stacji doładowywania Grupa ČEZ skoncentrowała się także na nawiązaniu partnerstwa z producentami pojazdów. Partnerem strategicznym są zakłady samochodowe Peugeot, które zobowiązały się do dostarczenia w ramach projektu pilotażowego do 65 pojazdów Peugeot iOn. Do końca 2011 r. w ramach projektu pilotażowego na drogi trafiło dwadzieścia samochodów elektrycznych, które oprócz Grupy ČEZ mogą wypróbować i wykorzystywać jej partnerzy, na przykład władze wybranych dzielnic miejskich. Dwa pojazdy są także długookresowo testowane w ramach projektu pilotażowego „Smart Region Vrchlabí“, gdzie jeżdżą nimi pracownicy urzędu miejskiego i Zarządu Karkonoskiego Parku Narodowego, przy czym zostaną one poddane próbie rzeczywiście trudnych warunków klimatycznych. Kolejnymi partnerami stali się dostawcy pojazdów jednośladowych, czyli skuterów i rowerów elektrycznych (spółki AKUMOTO, Citybikes i AVACOM), jak również producenci pojazdów użytkowych (SMITH) i autobusów (SOR Libchavy). Celem jest zademonstrowanie faktu, iż samochody elektryczne stopniowo zaczynają pojawiać się we wszystkich kategoriach pojazdów i już obecnie w niektórych sytuacjach mogą stanowić praktyczną alternatywę. Celem współpracy jest oprócz zbierania danych także wymiana doświadczeń i edukowanie: razem z partnerami prezentujemy „Elektromobilność“ na różnych imprezach i targach szerszej publiczności, często z możliwością praktycznego wypróbowania samochodów.

Jedną z imprez, której celem było zaprezentowanie korzyści wykorzystywania elektrycznych środków transportu, było pobicie rekordu światowego w liczbie kilometrów przejechanych na skuterze elektrycznym w ciągu 24 godzin przy współpracy z marką AKUMOTO. Odbywała się ona od 19. do 20.9.2011 r. a kierowcy przejechali w ciągu 24 godzin na welodromie w praskich Strašnicach odległość 1 136,3 kilometra.

Grupa ČEZ rozpoczęła także testowanie samochodów elektrycznych jako pełnowartościowego elementu floty firmowej. Spółka ČEZ Měření zastąpi dwa pojazdy z silnikiem spalinowym samochodami elektrycznymi Peugeot iOn w wersji dwumiejscowej cargo. Celem jest ich zweryfikowanie w eksploatacji i rzeczywiste wykorzystanie do codziennego transportu techników wykonujących serwis i wymianę liczników energii elektrycznej w mieście, dla których samochód elektryczny mógłby stanowić dobrą alternatywę. Testowanie będzie odbywało się w oddziałach w Ostrawie i Hradcu Králové.

W ramach projektu pilotażowego „Elektromobilność“ Grupa ČEZ dąży do nawiązania współpracy z innymi projektami i graczami na rynku, uczestnicząc jako członek stowarzyszony w projekcie „Green E-motion“, wymienia się doświadczeniem z pozostałymi przedsiębiorstwami energetycznymi i producentami pojazdów i wspólnie z innymi partnerami po stronie państwa lub instytucji rządowych (Ministerstwo Ochrony Środowiska Republiki Czeskiej, Ministerstwo Przemysłu i Handlu Republiki Czeskiej, CzechInvest, Izba Gospodarcza) dąży do usunięcia barier hamujących rozwój wykorzystania pojazdów elektrycznych w Republice Czeskiej jako jednej ze znaczących możliwości poprawy jakości powietrza i życia, w szczególności w miastach. Projekt pilotażowy ma własne strony internetowe (www.elektromobilita.cz), na których można uzyskać nie tylko bardziej szczegółowe informacje o partnerach Grupy ČEZ, ale także śledzić on-line eksploatację ich stacji doładowywania.

Przejdź w górę

Navigace: